میثم همتی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: تحولات اخیر در محیط امنیتی و ژئوپلیتیک پیرامون ایران نشان میدهد که ایالات متحده در چند سطح همزمان با چالشهایی ساختاری مواجه شده است؛ چالشهایی که صرفاً مقطعی یا تاکتیکی نیستند، بلکه به بازآرایی تدریجی توازن قدرت در منطقه اشاره دارند؛ بررسی دقیق این روندها بیانگر آن است که کارآمدی ابزارهای سنتی قدرت آمریکا در برابر ایران با محدودیتهای ملموس روبهرو شده است.
وی در تشریح سطح اول چالشها یعنی حوزه ژئوپلیتیک راهبردی، تصریح کرد: تنگه هرمز صرفاً یک گذرگاه دریایی نیست؛ بلکه یک «گره ژئوپلیتیک» است که انرژی، تجارت جهانی، امنیت منطقهای و رقابت قدرتهای بزرگ را در خود متراکم کرده است؛ در چنین نقطهای، اعمال اراده راهبردی نیازمند برتری کامل در بازدارندگی، مدیریت بحران و شکلدهی به قواعد بازی است.
این تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل افزود: آنچه امروز مشاهده میشود، محدودیت عملی آمریکا در تحمیل یک چارچوب پایدار امنیتی مطابق با منافع خود در این منطقه است؛ افزایش نقشآفرینی ایران در معادلات دریایی و امنیتی خلیج فارس، عملاً فضای تصمیمگیری یکجانبه را برای واشنگتن تنگتر کرده است؛ این وضعیت نشان میدهد که توازن قوا در این گلوگاه حیاتی، از حالت تکقطبی فاصله گرفته و به سوی وضعیتی پیچیدهتر و چندلایه حرکت کرده است.
همتی در ادامه به تغییر معادلات نظامی و امنیتی اشاره کرد و گفت: در حوزه نظامی، مسئله صرفاً تقابل مستقیم نیست، بلکه تحقق اهداف راهبردی از طریق قدرت سخت اهمیت دارد؛ زمانی که یک قدرت بزرگ برای اعمال اراده خود ناچار به محاسبه هزینههای سنگین و غیرقابل پیشبینی شود، عملاً بازدارندگی متقابل شکل گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: ایران طی سالهای اخیر با توسعه ظرفیتهای دفاعی و امنیتی، معادله هزینه – فایده را برای آمریکا تغییر داده است؛ این تغییر بدان معناست که هرگونه اقدام قاطع از سوی واشنگتن، میتواند با پیامدهای چندبعدی منطقهای همراه باشد؛ در چنین فضایی، ابتکار عمل از حالت انحصاری خارج شده و به نوعی موازنه عملی رسیده است؛ این وضعیت را باید نشانهای از تحول در ساختار قدرت منطقهای دانست، نه یک رخداد گذرا.
این مدرس دانشگاه در خصوص سطح سوم چالشهای آمریکا یعنی ائتلافسازی منطقهای، گفت: قدرت آمریکا در منطقه همواره مبتنی بر شبکهای از ائتلافها و شرکای امنیتی بوده است؛ اما کارآمدی این شبکه زمانی حفظ میشود که هماهنگی راهبردی، اعتماد متقابل و اشتراک منافع در سطح بالا باقی بماند.
همتی تأکید کرد: شواهد نشان میدهد که در برخی موارد، میان واشنگتن و برخی متحدانش شکافهای قابل توجهی در ارزیابی تهدیدها و نحوه مواجهه با تحولات منطقهای ایجاد شده است؛ این اختلافات، ولو تاکتیکی، ظرفیت ائتلافسازی یکپارچه را کاهش میدهد؛ هر میزان که این شکافها عمیقتر شود، قدرت مانور آمریکا در برابر بازیگران مستقل منطقهای محدودتر خواهد شد؛ این امر نشانهای از فرسایش تدریجی هژمونی سنتی در ساختار امنیت منطقه است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش ادراکی و اخلاقی آمریکا پرداخت و تصریح کرد: در جهان امروز، قدرت صرفاً در حوزه نظامی یا اقتصادی تعریف نمیشود؛ بلکه مشروعیت، روایتسازی و اقناع افکار عمومی نقشی تعیینکننده دارند؛ هرگاه تصویر یک قدرت در سطح جهانی با پرسشهای اخلاقی و حقوقی مواجه شود، توان آن برای بسیج حمایت بینالمللی کاهش مییابد.
این وکیل دادگستری با اشاره به انتقادات گسترده جهانی از سیاستهای واشنگتن، گفت: ایالات متحده در سالهای اخیر با نقدهای گستردهای در حوزه سیاستهای منطقهای مواجه بوده است؛ این نقدها موجب شده روایت رسمی واشنگتن از تحولات منطقه، دیگر همان پذیرش گسترده گذشته را نداشته باشد؛ کاهش سرمایه نمادین و اخلاقی یک قدرت بزرگ، در بلندمدت تأثیری عمیقتر از فشارهای صرفاً نظامی بر جای میگذارد.
وی اذعان کرد: برآیند این چهار سطح نشان میدهد که محیط ژئوپلیتیک منطقه در حال گذار به نظمی متفاوت است؛ نظمی که در آن ایران بهعنوان بازیگری مستقل و اثرگذار، توانسته است در برابر ابزارهای سنتی قدرت آمریکا ایستادگی کند و محاسبات آن را پیچیده سازد.
این تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل در تشریح آینده پیش روی واشنگتن، خاطرنشان کرد: ایالات متحده در برابر این وضعیت ناگزیر از انتخاب است: یا باید واقعیتهای جدید توازن قدرت را بپذیرد و سیاستهای خود را با شرایط نوین منطقه تطبیق دهد، یا با استمرار رویکردهای پیشین، با هزینههایی مواجه خواهد شد که در نهایت همان پذیرش را بر آن تحمیل میکند.
همتی در پایان تصریح کرد: تحولات جاری نشان میدهد که منطقه غرب آسیا دیگر صحنه اعمال اراده یکجانبه نیست؛ بلکه عرصه رقابت هوشمندانه، موازنههای پیچیده و بازیگران توانمند است؛ در چنین فضایی، هر قدرتی که نتواند خود را با واقعیتهای جدید تطبیق دهد، ناگزیر با محدودیتهای فزاینده روبهرو خواهد بود.
انتهای خبر/